Biến tần bị nóng quá mức có thể do quạt làm mát hỏng, khe tản nhiệt bám bụi, nhiệt độ môi trường cao, động cơ quá tải hoặc biến tần chọn không đủ công suất. Nếu không xử lý kịp thời, thiết bị có thể báo lỗi quá nhiệt (OH), tự ngắt hoặc hư hỏng linh kiện công suất. Bài viết dưới đây hướng dẫn nhận biết dấu hiệu, tra cứu mã lỗi và kiểm tra biến tần quá nhiệt hiệu quả.
Dấu hiệu
- Vỏ biến tần, bộ tản nhiệt hoặc khu vực gần module công suất nóng bất thường.
- Biến tần hiển thị cảnh báo hoặc lỗi OH, OH1, OH3, Overheat tùy hãng và dòng máy.
- Quạt làm mát không quay, quay yếu hoặc phát ra tiếng ồn bất thường.
- Biến tần đang chạy thì tự ngắt, dừng động cơ và chỉ hoạt động lại sau khi nguội.
- Lỗi xuất hiện thường xuyên khi máy chạy tải nặng, tăng tốc liên tục hoặc hoạt động trong thời gian dài.
- Động cơ nóng bất thường, có mùi khét hoặc dòng điện vận hành vượt định mức.
Lưu ý: Biến tần ấm lên khi hoạt động là bình thường. Cần xác định mức nhiệt thực tế, điều kiện vận hành và mã cảnh báo để phân biệt nhiệt độ làm việc bình thường với quá nhiệt.
Tham khảo: Khóa học biến tần online miễn phí
Mã lỗi phổ biến
Mã lỗi quá nhiệt không hoàn toàn giống nhau giữa các dòng biến tần. Một số mã thường gặp gồm:
- Yaskawa: OH – quá nhiệt bộ tản nhiệt; OH2 – cảnh báo quá nhiệt từ ngõ vào ngoài ở một số dòng; OH3/OH4 – quá nhiệt động cơ.
- Mitsubishi: E.THM – bảo vệ nhiệt động cơ trong một số dòng; E.FIN – quá nhiệt bộ tản nhiệt trên một số dòng FR-E700.
- Fuji: OH1 – quá nhiệt bộ tản nhiệt; OH3 – quá nhiệt bên trong biến tần; OH4 – bảo vệ nhiệt động cơ.
- Toshiba: OH.
- Delta: oH hoặc OH; OH1/OH2.
- LS: Inverter Overheat.
- INVT: E.OH1 – quá nhiệt module chỉnh lưu trên một số dòng; E.OH2 – quá nhiệt module IGBT; E.OH3 – quá nhiệt động cơ.
- Veichi: E.OH1 – quá nhiệt module chỉnh lưu; E.OH2 – quá nhiệt module IGBT; E.OH3 – quá nhiệt động cơ.
Nguyên nhân và cách khắc phục
Hư quạt làm mát
Quạt bị kẹt, cháy cuộn dây, bạc đạn mòn hoặc không được cấp nguồn khiến luồng khí làm mát giảm, làm nhiệt độ bộ tản nhiệt tăng cao.
Cách khắc phục:
- Ngắt nguồn, kiểm tra quạt có bị kẹt bụi hoặc vật cản hay không.
- Kiểm tra dây cấp nguồn, giắc cắm và tình trạng hoạt động của quạt.
- Vệ sinh hoặc thay quạt đúng điện áp, kích thước và thông số kỹ thuật.
- Kiểm tra mạch điều khiển quạt nếu quạt không hoạt động dù nguồn cấp bình thường.
Khe tản nhiệt bám bụi
Bụi bẩn tích tụ trên cánh tản nhiệt và lỗ thông gió làm cản trở quá trình thoát nhiệt. Tủ điện kín hoặc bố trí biến tần quá sát nhau cũng khiến khí nóng không thoát được.
Cách khắc phục:
- Ngắt nguồn và vệ sinh khe thông gió, quạt cùng bộ tản nhiệt bằng phương pháp phù hợp.
- Bố trí khoảng cách lắp đặt theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Kiểm tra luồng khí vào và ra, tránh để khí nóng tuần hoàn trở lại biến tần.
- Bổ sung quạt tủ hoặc hệ thống thông gió khi cần thiết.
Nhiệt độ môi trường quá cao
Biến tần lắp gần lò nhiệt, máy sấy hoặc trong tủ điện nóng sẽ khó tản nhiệt, đặc biệt khi hoạt động liên tục ở tải cao.
Cách khắc phục:
- Đo nhiệt độ không khí tại vị trí hút gió của biến tần.
- Di chuyển thiết bị khỏi nguồn nhiệt nếu có thể.
- Bổ sung thông gió, điều hòa tủ điện hoặc giải pháp làm mát phù hợp.
- Đảm bảo nhiệt độ môi trường nằm trong giới hạn cho phép của model đang sử dụng.
Quá tải
Băng tải quá nặng, vòng bi kẹt, bơm bị nghẽn hoặc máy hoạt động vượt công suất thiết kế làm dòng điện tăng, khiến biến tần và động cơ nóng lên.
Cách khắc phục:
- Kiểm tra dòng điện đầu ra và so sánh với dòng định mức của động cơ, biến tần.
- Kiểm tra cơ cấu truyền động, vòng bi, bơm, quạt và tải máy.
- Giảm tải hoặc xử lý điểm kẹt cơ khí.
- Kiểm tra thời gian tăng tốc, giảm tốc và chu kỳ làm việc; điều chỉnh phù hợp với yêu cầu máy.
- Chỉ nâng công suất biến tần khi đã xác định thiết bị hiện tại không đáp ứng tải.
Chọn biến tần không đủ công suất
Biến tần có dòng định mức thấp hơn yêu cầu của động cơ hoặc tải nặng liên tục có thể sinh nhiệt quá mức và thường xuyên báo lỗi bảo vệ.
Cách khắc phục:
- Kiểm tra công suất, điện áp và dòng định mức trên nhãn động cơ.
- Đối chiếu dòng định mức biến tần với dòng tải thực tế, đặc biệt với tải mô-men không đổi hoặc tải nặng.
- Xem xét hệ số giảm công suất khi nhiệt độ môi trường cao, tần số sóng mang lớn hoặc lắp đặt ở độ cao lớn.
- Chọn biến tần phù hợp với đặc tính tải và hướng dẫn lựa chọn của nhà sản xuất.
Cài đặt thông số chưa phù hợp
Tăng mô-men quá mức, cài đặt đặc tính V/F không phù hợp, tần số sóng mang cao hoặc thời gian tăng tốc quá ngắn có thể làm tăng tổn hao và nhiệt độ.
Cách khắc phục:
- Kiểm tra thông số động cơ đã nhập đúng nhãn máy chưa.
- Kiểm tra chế độ điều khiển, đặc tính V/F và mức tăng mô-men.
- Điều chỉnh tần số sóng mang theo khuyến cáo của nhà sản xuất, lưu ý có thể làm tăng tiếng ồn động cơ khi giảm tần số này.
- Điều chỉnh thời gian tăng tốc và giảm tốc phù hợp với tải.
- Không tự ý thay đổi thông số bảo vệ nhiệt để tránh làm mất chức năng bảo vệ thiết bị.
Do lỗi phần cảnh báo
Biến tần có thể báo quá nhiệt dù nhiệt độ thực tế chưa cao do cảm biến nhiệt, dây kết nối, giắc cắm hoặc mạch đo nhiệt bị lỗi.
Cách khắc phục:
- Kiểm tra nhiệt độ hiển thị trên biến tần và so sánh với nhiệt độ đo thực tế bằng thiết bị phù hợp.
- Kiểm tra cảm biến nhiệt, dây dẫn và đầu nối theo sơ đồ của model.
- Nếu quạt, thông gió và tải đều bình thường nhưng lỗi vẫn xuất hiện, cần kiểm tra mạch đo nhiệt hoặc bo điều khiển.
- Chuyển thiết bị đến đơn vị sửa chữa chuyên môn nếu nghi ngờ lỗi bo mạch hoặc module công suất.
Quy trình kiểm tra
- Ghi lại mã lỗi, thời điểm xuất hiện và điều kiện tải khi biến tần báo quá nhiệt.
- Dừng máy an toàn, ngắt nguồn và chờ tụ DC xả hết điện theo hướng dẫn của nhà sản xuất trước khi mở thiết bị.
- Quan sát quạt, khe thông gió, bộ tản nhiệt và nhiệt độ bên trong tủ điện.
- Sau khi đảm bảo an toàn, đo dòng điện vận hành bằng thiết bị phù hợp và so sánh với thông số định mức.
- Đối chiếu thông số động cơ, chế độ điều khiển, thời gian tăng tốc và tần số sóng mang.
- Sau khi khắc phục, cho máy chạy không tải nếu điều kiện cho phép, sau đó tăng tải từ từ và theo dõi nhiệt độ.
- Đảm bảo lỗi không tái xuất hiện, quạt hoạt động ổn định và dòng điện nằm trong giới hạn cho phép.
Lưu ý
- Không chạm vào bộ tản nhiệt hoặc linh kiện công suất khi biến tần đang hoạt động vì có thể gây bỏng và điện giật.
- Ngắt nguồn, khóa nguồn điện và xác nhận điện áp DC bus đã giảm về mức an toàn theo tài liệu của nhà sản xuất trước khi sửa chữa.
- Không dùng nước hoặc dung dịch vệ sinh không phù hợp lên bo mạch và linh kiện điện tử.
- Không reset liên tục khi chưa tìm ra nguyên nhân quá nhiệt.
- Không tự ý vô hiệu hóa bảo vệ nhiệt hoặc thay đổi ngưỡng bảo vệ để tiếp tục chạy máy.
- Nếu có mùi khét, khói, tiếng nổ bất thường hoặc lỗi tái diễn sau khi vệ sinh và kiểm tra tải, cần dừng thiết bị để kiểm tra chuyên sâu.
- Luôn tra đúng tài liệu kỹ thuật theo hãng, series và model vì mã lỗi, ngưỡng nhiệt và phương pháp kiểm tra có thể khác nhau giữa các dòng biến tần.