Động cơ chạy biến tần có tiếng ồn bất thường là tình trạng khá phổ biến trong các hệ thống máy móc công nghiệp. Tiếng ồn có thể xuất phát từ tần số đóng cắt của biến tần, cài đặt thông số chưa phù hợp, vòng bi bị hỏng hoặc động cơ gặp sự cố cơ khí.
Việc xác định đúng nguyên nhân giúp xử lý hiệu quả, hạn chế rung lắc và tránh làm giảm tuổi thọ động cơ.
Dấu hiệu
Khi động cơ chạy biến tần có tiếng ồn, bạn có thể gặp các dấu hiệu sau:
- Động cơ phát ra tiếng rít, tiếng vo ve hoặc tiếng ù.
- Tiếng kêu thay đổi khi tăng hoặc giảm tần số.
- Động cơ rung mạnh, phát ra tiếng lạch cạch.
- Tiếng ồn xuất hiện khi khởi động hoặc khi động cơ mang tải.
- Động cơ kêu bất thường kèm theo nóng lên hoặc dòng điện tăng cao.
Tham khảo: Khóa học biến tần online miễn phí
Do tần số đóng cắt của biến tần
Biến tần điều khiển động cơ bằng phương pháp đóng cắt linh kiện công suất. Tần số đóng cắt có thể tạo ra tiếng rít hoặc tiếng vo ve ở động cơ.
Cách kiểm tra và khắc phục:
- Xác định tiếng ồn có thay đổi khi thay đổi tần số hoạt động hay không.
- Kiểm tra thông số tần số sóng mang (Carrier Frequency) trong biến tần.
- Thử điều chỉnh tần số sóng mang trong phạm vi nhà sản xuất cho phép.
- Theo dõi nhiệt độ biến tần và dòng điện động cơ sau khi điều chỉnh.
Lưu ý: Tăng tần số sóng mang có thể giảm tiếng rít nhưng thường làm tăng tổn hao và nhiệt độ biến tần. Không nên tăng quá mức cho phép.
Cài sai thông số
Chế độ điều khiển, thông số động cơ hoặc quá trình tăng giảm tốc chưa phù hợp có thể khiến động cơ rung, ù hoặc phát ra tiếng kêu bất thường.
Cách kiểm tra và khắc phục:
- Kiểm tra thông số điện áp, dòng điện, tần số và tốc độ định mức trên nhãn động cơ.
- Đối chiếu thông số đã cài đặt trên biến tần với nhãn động cơ.
- Kiểm tra chế độ điều khiển V/F hoặc vector có phù hợp với ứng dụng không.
- Nếu tiếng ồn xuất hiện khi tăng giảm tốc, kiểm tra thời gian tăng tốc và giảm tốc.
- Điều chỉnh từng thông số một, sau đó chạy thử và theo dõi kết quả.
Động cơ bị hỏng
Vòng bi khô mỡ, mòn hoặc hư hỏng có thể tạo ra tiếng rít, tiếng lạo xạo và rung động. Ngoài ra, khớp nối lệch tâm, trục bị cong hoặc tải máy bị kẹt cũng có thể gây tiếng ồn.
Cách kiểm tra và khắc phục:
- Dừng máy và ngắt nguồn điện an toàn.
- Kiểm tra độ rơ trục, tình trạng vòng bi và khớp nối theo quy trình bảo trì.
- Kiểm tra quạt làm mát, cánh quạt và các chi tiết có thể va chạm.
- Nếu xác định vòng bi hỏng, thay đúng chủng loại và kích thước.
- Kiểm tra đồng tâm khớp nối và tình trạng tải cơ khí trước khi chạy lại.
Do lắp đặt
Tải mất cân bằng, chân đế lỏng hoặc cộng hưởng cơ khí có thể khiến động cơ rung mạnh và phát ra tiếng ù ở một số tốc độ nhất định.
Cách kiểm tra và khắc phục:
- Kiểm tra bu lông chân đế, khung máy và khớp nối.
- Quan sát mức độ rung khi động cơ chạy ở các tần số khác nhau.
- Kiểm tra tải có bị lệch, kẹt hoặc mất cân bằng không.
- Siết chặt các vị trí lỏng và căn chỉnh lại khớp nối.
- Nếu tiếng ồn chỉ xuất hiện ở một dải tốc độ, kiểm tra khả năng cộng hưởng và chỉ sử dụng chức năng bỏ qua tần số khi biến tần hỗ trợ, sau khi đánh giá an toàn máy.
Do dây motor
Đấu nối không chắc chắn, mất cân bằng điện áp đầu vào, dây động lực không phù hợp hoặc sự cố bên trong động cơ có thể gây rung, tiếng ù và phát nhiệt bất thường.
Cách kiểm tra và khắc phục:
- Ngắt nguồn, chờ tụ điện xả theo hướng dẫn và xác nhận điện áp DC bus đã về mức an toàn.
- Kiểm tra các đầu nối dây động cơ, tình trạng cáp và tiếp địa.
- Kiểm tra dòng điện các pha bằng thiết bị đo phù hợp.
- Nếu dòng điện bất thường, động cơ nóng nhanh hoặc tiếng ồn vẫn còn, cần kiểm tra cách điện, cuộn dây và ngõ ra biến tần bởi người có chuyên môn.
- Không tự ý tháo biến tần hoặc thay linh kiện công suất khi chưa xác định được nguyên nhân.
Lưu ý
- Không phải mọi tiếng ù hoặc tiếng rít khi chạy biến tần đều là lỗi; một số tiếng ồn điện từ là đặc tính bình thường của hệ thống.
- Nếu tiếng kêu đi kèm rung mạnh, mùi khét, nhiệt độ tăng nhanh hoặc dòng điện bất thường, hãy dừng máy để kiểm tra.
- Không tăng tần số sóng mang tùy ý vì có thể làm biến tần quá nhiệt.
- Khi kiểm tra điện, phải ngắt nguồn và xác nhận điện áp DC bus an toàn trước khi chạm vào thiết bị.
- Nếu đã kiểm tra các yếu tố cơ khí và thông số nhưng tiếng ồn vẫn còn, nên đối chiếu tài liệu của đúng model biến tần và động cơ.